DÜŞÜNME AHLAKI

Description

İnsan, hayatı boyunca yalnızca gördükleri, duydukları ve yaşadıklarıyla değil; bütün bunları ‘nasıl anlamlandırdığıyla’ da kendi dünyasını inşa eder. Aynı hadiseye bakan iki insanın birbirinden bütünüyle farklı sonuçlara ulaşması, çoğu zaman sahip oldukları bilgiden ziyade düşünme biçimleriyle ilgilidir. Bu sebeple düşünmek, yalnızca zihnin tabii bir faaliyeti değil; öğrenilmesi, geliştirilmesi ve belki de her şeyden önemlisi bir ahlâka kavuşturulması gereken insani bir sorumluluktur.

Elinizdeki eser, farklı zamanlarda ve farklı mecralarda kaleme alınmış yazıları bir araya getirirken okuyucuyu tam da bu sorumluluk üzerinde düşünmeye davet ediyor. Kritik ve analitik düşünmeden bütüncül yaklaşıma, alternatif üretebilmekten ihtilafları yönetmeye; uzlaşma kültüründen denge arayışına kadar uzanan yazılar, birbirinden farklı görünen meselelerin ortak bir zeminde buluşabileceğini gösteriyor: İnsanın hadiseleri tek cepheden değil, mümkün olduğunca geniş bir zaviyeden değerlendirme gayreti…

Bugünün dünyasında bilgiye ulaşmak geçmişle kıyaslanamayacak kadar kolaylaştı. Buna karşılık bilgiyi değerlendirmek, farklı ihtimalleri birlikte düşünebilmek, kendi kanaatlerimizi sorgulayabilmek ve bir hükme varmadan önce meselenin bütününü görebilmek aynı ölçüde kolaylaşmış değil. Hatta hızın hâkim olduğu bir çağda, kesin hükümler çoğu zaman düşüncenin önüne geçiyor; farklılıklar zenginlik olmaktan çıkarak ayrışmanın sebebine dönüşebiliyor. İnsanlar birbirlerini anlamaya çalışmadan tasnif ediyor, dinlemeden cevap veriyor, müzakere etmeden mahkûm edebiliyor.

Bu kitapta yer alan yazıların kıymetli taraflarından biri, tam da bu noktada ortaya çıkıyor. Yazar, okuyucuya hazır hükümler sunmakla yetinmek yerine, ‘hükme giden yolu’ tartışmaya açıyor. Bir meseleyi değerlendirirken hangi unsurları gözden kaçırıyoruz? Kendi bakış açımızın sınırlarını ne kadar fark ediyoruz? Alternatifler üretebiliyor muyuz? Parçaya bakarken bütünü kaybediyor muyuz? Farklı düşünceler karşısında hakikati aramaya mı, yoksa kendi kanaatimizi doğrulamaya mı çalışıyoruz? Bu ve benzeri sorular kitabın farklı bölümlerinde değişik örnekler ve kavramlar üzerinden okuyucunun karşısına çıkıyor.

Eserin dikkat çekici bir başka yönü de düşünceyi yalnızca teorik bir faaliyet olarak ele almamasıdır. Burada düşünmenin aileden eğitime, sosyal ilişkilerden çalışma hayatına, toplumsal meselelerden dinî ve ahlâkî değerlendirmelere kadar uzanan geniş bir uygulama alanı vardır. Dolayısıyla mesele sadece “doğru düşünmek” değildir; doğru düşünmenin ‘insan ilişkilerine, kararlarımıza, ihtilaflarımıza ve birlikte yaşama kültürümüze nasıl yansıyacağıdır’. Uzlaşma da bu bakımdan hakikatten veya ilkelerden vazgeçmek değil; farklılıkların varlığını kabul ederek ortak bir zeminin imkânlarını arayabilmektir.

Crab Publishing olarak farklı zamanlarda kaleme alınmış yazıların kitaplaşmasını yalnızca metinlerin bir araya getirilmesi olarak görmüyoruz. Bir yazarın yıllara yayılan düşünce serüveni, yazılar yan yana geldiğinde yeni bir bütünlük kazanır. Ayrı ayrı okunduğunda güncel bir meseleye cevap veren bir yazı, başka metinlerle buluştuğunda yazarın dünyaya hangi pencereden baktığını gösteren daha geniş bir düşünce haritasının parçasına dönüşür. Elinizdeki eser de işte böyle bir bütünlüğün ürünüdür.

Elbette bu sayfalarda dile getirilen her düşüncenin okuyucu tarafından aynen benimsenmesi beklenemez. Zaten kitabın ruhuyla en fazla çelişecek beklenti de belki bu olurdu. Asıl kıymetli olan; katıldığımız düşünceler kadar itiraz ettiğimiz fikirlerin de bizi yeniden düşünmeye sevk etmesi, kendi kabullerimizi sınamamız ve başka ihtimallerin varlığını hesaba katabilmemizdir. Çünkü düşüncenin geliştiği yer, yalnızca cevapların bulunduğu değil, ‘iyi soruların sorulabildiği yerdir’.

Bu eserin; düşünmenin hız karşısında geriye çekildiği, farklılığın kolaylıkla çatışmaya dönüştüğü ve kesin kanaatlerin çoğu zaman müzakerenin önüne geçtiği bir zamanda, okuyucusuna daha geniş bir nazarla bakmanın imkânlarını hatırlatmasını diliyoruz.

Yeni sorulara, yeni düşüncelere ve daha geniş ufuklara kapı aralaması temennisiyle…

Crab Publishing