KADER DEĞİRMENİ

Description

Bazı şiirler bir duygunun, bazıları bir hatıranın, bazıları ise insanın kendi iç dünyasında yaptığı uzun yolculukların ürünüdür. Bazı şiirler de vardır ki yalnızca şairini anlatmaz; ‘bir dönemin yükünü, acısını, itirazını ve ümidini omuzlarında taşır’. Süleyman Çetinoğlu’nun ‘Kader Değirmeni’ adlı eseri, daha çok bu son grupta yer alan şiirlerden oluşuyor.

Elinizdeki kitap, hayatın sakin zamanlarında kurulmuş bir şiir dünyasının değil; büyük kırılmaların ortasında kelimelere tutunma çabasının mahsulü. Yıllarca öğretmenlik ve kamu hizmetinde bulunan Çetinoğlu’nun hayatında 2016 sonrasında açılan yeni sayfa; ihraç, mahpusluk, ayrılıklar, hasretler ve insanın bildiği dünyanın bir anda değişmesi gibi ağır tecrübeleri beraberinde getiriyor. Kitabın özellikle birinci bölümündeki şiirler, işte bu dönemin içinden sesleniyor.

Bu sebeple Kader Değirmeni’ni yalnızca estetik ölçüler içinde değerlendirilmesi gereken bir şiir kitabı olarak görmüyoruz. O aynı zamanda ‘şiirle tutulmuş bir hafıza kaydıdır’. Hapishane duvarları, görüş kabinleri, geride bırakılan aileler, dağılan hayatlar, toplumsal dışlanmışlık, göç yolları, Meriç, gurbet ve hasret; kitap boyunca farklı suretlerde karşımıza çıkar. ‘Kâğıtlar Mahpushane’ şiirinde mürekkep ve kâğıt dahi mahpusluğun bir parçasına dönüşürken, kitabın adını taşıyan şiirde bütün bu yaşananlar “çok ağır dönen, lakin çok ince öğüten” bir kader değirmeninde toplanır.

Fakat bu şiirlerde yalnızca yaşananların acısı yoktur. İtirazla teslimiyet, öfkeyle dua, yalnızlıkla ümit sürekli yan yana yürür. Şair bazen hesap sorar, bazen kendi içine döner; bazen insanlara seslenirken bazen sözü doğrudan Allah’a bırakır. Bu yüzden kitap boyunca karanlık ne kadar yoğunlaşırsa yoğunlaşsın, ümit bütünüyle kaybolmaz. Hapishanenin soğuk duvarlarından fecre, gurbetten vuslata, dünyadaki hesapsızlıklardan ilahî adalete açılan ikinci bir pencere hep vardır.

Çetinoğlu’nun şiir dili de yaşadığı bu parçalanmışlığın izlerini taşır. Klasik ve dinî kelime hazinesiyle bugünün gündelik dili; dergâhla hapishane, mahşerle mahkeme salonu, dua ile bürokrasi aynı mısralarda buluşabilir. Bu zaman zaman sertleşen, zaman zaman hüzünlenen, kimi yerde nükteden yardım alan kendine mahsus söyleyiş, aslında kitabın doğduğu şartların da dilidir. Şair yaşadıklarını sonradan sakin bir mesafeden anlatmaktan ziyade, çoğu zaman ‘hadisenin içinden konuşmaktadır’.

Kitabın ikinci bölümü ise okuru başka bir Süleyman Çetinoğlu ile buluşturuyor. “Döküntüler” başlığı altında toplanan şiirlerde anne, eş, sevgi, dostluk, ölüm, Kur’an, tabiat ve geçmiş zamanların hatıraları öne çıkıyor. Böylece okur yalnızca bir kırılma döneminin şairini değil, o kırılmadan önce de kelimelerle konuşan insanı görme imkânı buluyor. Bu iki bölüm yan yana geldiğinde kitap, yalnızca yaşananların değil, ‘yaşananların bir insanın dünyasında meydana getirdiği değişimin de kaydına’ dönüşüyor.

Crab Publishing olarak yakın tarihin büyük kırılmalarını yaşamış insanların hatıralarının, mektuplarının, günlüklerinin ve edebî metinlerinin kayıt altına alınmasını önemsiyoruz. Çünkü büyük hadiselerin tarihi yalnızca kararlar, mahkeme dosyaları, rakamlar ve resmî belgeler üzerinden yazılmaz. Bir dönemin gerçek hikâyesini anlayabilmek için o günlerde insanların ‘neyi kaybettiğini, neye öfkelendiğini, ne için ağladığını, neye tutunduğunu ve neyi umut ettiğini’ de bilmek gerekir. Edebiyatın, özellikle de şiirin tanıklığı tam burada kıymet kazanır.

Kader Değirmeni’ndeki şiirleri de böyle bir tanıklığın parçaları olarak okura sunuyoruz. Bunlar kusursuz ve mesafeli bir dünyanın değil; yaralanmış, sorgulamış, zaman zaman öfkelenmiş fakat bütün bunların arasında inancını ve ümidini korumaya çalışmış bir insanın kelimeleridir. Çünkü bazı dönemler insanları yalnızca sınamaz; ‘öğütür, dönüştürür ve geride izler bırakır’.

Bazen o izlerden geriye bir hatıra kalır.

Bazen bir dua.

Bazen de bir şiir…

Crab Publishing